Dominyon Sömürgeleri

  

Dominyon, Kanada, Avustralya, Güney Afrika Birliği (bugün Güney Afrika Cumhuriyeti), İrlanda ve Newfoundland’in II. Dünya Savaşı öncesinde İngiliz Uluslar Topluluğu içindeki statüsü. Dominyon statüsünün resmî bir tanımı olmamakla birlikte, 1926’da toplanan İmparatorluk Konferansının bir bildirisinde Büyük Britanya ve dominyonlar, “Britanya İmparatorluğu içinde ve hükümdara ortak bağlılık temelinde İngiliz Uluslar Topluluğu’nun üyeleri olarak özgürce bir araya gelmiş, kendi iç ya da dış işlerinin hiçbir alanında ve hiçbir biçimde ötekilerden birine tabi olmayan, eşit statüye sahip özerk topluluklar” olarak nitelenmiştir.

Dominyon statüsünün temel özellikleri, Westminster Tüzüğü’nde (1931), belirtildiği biçimde yasamada tam yetki, yürütme alalında da dominyon bakanlarının hükümdarla doğrudan ilişki kurabilme hakkı olarak belirlenmişti. 1931 öncesinde, dominyonlarla ilgili konularda öneriler yalnızca Birleşik Krallık’m bakanlan aracılığıyla iletilebiliyordu.

Westminster Tüzüğü’nün getirdiği bu değişiklik, uluslararası düzeyde dominyonların (Newfoundland dışında) Milletler Cemiyeti ve öteki uluslararası örgütlerde ayrı temsil edilme, kendi büyükelçilerini atama ve kendi adına antlaşma imzalama hakkına sahip ayrı devletler olarak tanınması anlamına geliyordu. Bununla birlikte dominyonlar, gerek Birleşik Krallık’la, gerek kendi aralarındaki ilişkilerde “yabancı ülke”lerle aynı konumda görülmüyordu. Kimi çevrelerde dominyon deyiminin bir çeşit bağımlılık içerdiği düşünüldüğü için, 1947’den sonra dominyon sözcüğünün kullanılmasından vazgeçildi ve “Uluslar Topluluğu üyeleri” terimi kullanılmaya başlandı. Uluslar Topluluğu başbakanlarının 1949 toplantısında yapılan bir açıklamayla 1926 bildirisinde yer alan tanım değiştirildi. Buna göre, eski dominyonlar Uluslar Topluluğu’ na üye bağımsız devletler olarak kabul ediliyordu. İrlanda Cumhuriyeti ile Newfoundland 1949’da, Güney Afrika Cumhuriyeti ise 1961’de Uluslar Topluluğu’ndan çekildi. Ayrıca bak. Uluslar Topluluğu.

Benzer Sayfalar

Yorum Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir