Etienne Dolet Kimdir?

  

Dolet, Etienne (d. 3 Ağustos 1509, Orleans – ö. 3 Ağustos 1546, Paris, Fransa), Fransız hümanist, bilim adamı ve basımcı. “Rönesans’ın ilk şehidi” kabul edilir. Commentarii linguae Latinae’si (Latince Üzerine Yorumlar) Latinceyle ilgili çalışmalara önemli katkıda bulunmuştur.

Paris’te ve Padova ile Venedik’teki İtalyan üniversitelerinde öğrenim gördükten sonra Toulouse’a yerleşti. Tartışmacı mizacı, Rönesans kültürüne duyduğu sınırsız coşku ve antiklerikalist görüşlerinden dolayı çeşitli kişisel ve genel çatışmalar içine girdi. Üniversiteden uzaklaştırılınca Lyon’a gitti. Compaing adlı bir ressamı haklı sayılabilecek nedenlerle öldürdüğü için bir süre hapis yattıktan sonra, kral tarafından bağışlanarak serbest bırakıldı.

Ateşli bir Cicerocu olduğundan, Erasmus’ un, Cicero üslubunun körü körüne taklit edilmesine yönelttiği eleştirileri Dialogus de imitatione ciceroniana (1535; Cicero Üslubunun Taklitleri Üzerine Diyalog) ile yanıtladı. Commentari’nin ilk cildini 1536’da, ikinci cildini ise 1538’de yayımladı. Bu yapıtlarını, basımcı olmasına izin veren I. François’ya adadı. Basımevinin ilk yayını olan Cato Christianus’ta (Hıristiyan Cato), bir Hıristiyan ahlakçısı olarak inançlarını dile getirdi. Bunu klasik yapıtların kendi yaptığı çevirileri ve yeni basımları, Erasmus’un ve Rabelais’nin yapıtları, İncil ve Kitabı Mukaddes’in Mezmurlar Kitabı izledi.

Dolet, üç kez ateist olmakla suçlandı. Kalvenci yapıtları ve Platon’un ruhun ölümsüzlüğünü yadsıyan bir diyalogunu yayımladığı için iki kez suçlu bulunarak tutuklandı (1542 ve 1544). 1546’da üçüncü kez hapse girdi ve Sarbonne Üniversitesi’nin İlahiyat Fakültesi tarafından mahkûm edildi. İşkenceden geçirildikten sonra bir kazığa bağlanarak yakıldı.

Dolet’nin bir Protestan mı, yoksa Hıristiyan karşıtı bir usçu ve özgür düşünür mü olduğu tartışma konusudur. Hem Kalvenci Kilise’nin hem de Katolik Kilisesi’nin mahkûm ettiği biri olmasına karşın, birçok dinsel kitap yayımlamış ve kutsal metinlerin yerel dillerde okunmasını sürekli savunmuştur. Öldürülmesine, düşüncelerinden çok çevresinde uyandırdığı düşmanlığın yol açtığı söylenebilir.

Benzer Sayfalar

Yorum Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir