Uganda Doğu ili

  

Doğu ili (Uganda), Doğu Afrika’da, Uganda’nın ortadoğu kesiminde il. Kuzey-doğusunda Karamoja, kuzeybatısında Kuzey illeri, güneybatısında Busoga ili ve Kyoga Gölü, güneydoğusunda Kenya sının vardır. Yüzölçümü 22.260 km2’dir. Ngora, Kumi, Nyiro, Mbale ve Soroti yakınlannda kaya resimleri ve taştan gongların da (y. 500-1750) bulunduğu arkeolojik alanlara rastlanmıştır. Mbale’nin 13 km kuzeydoğusunda ve Kyoga Gölü çevresinde Orta ve Üst Paleolitik Çağa ait yerleşmeler vardır. Yörede bulunan en eski çanak çömlek İS y. 1000’e tarihlenir. Yöreye yaklaşık 1300- 1400’de büyük olasılıkla Bigo kültürü egemen olmuş, yaklaşık 17. yüzyılda da İtasolar ortaya çıkmıştır. Yöre 1894’te bir İngiliz protektorasına bağlandı. II. Dünya Savaşı’ nın ardından İngiliz hükümeti merkezî yasama organına Doğu ilinden de temsilci adayı gösterilmesini kararlaştırdı. 1962’de Uganda Devleti’nin bağımsızlığını kazanmasıyla il Uganda’nın bir parçası oldu.

Büyük bölümü düz bir ova olan Doğu ilinin ortalama yüksekliği 900-1.200 m arasında değişir. İlin batısındaki Kyoga Havzası alçak tepelerden oluşur. Bu tepeler, güneybatıdaki Kyoga Gölünü çevreleyen ve yoğun bitki örtüsüyle kaplı olan bataklıklara doğru giderek alçalır. Bataklıklar yağmursuz mevsimlerde kurur. Doğuda, 4.310 m’lik sönmüş Elgon Yanardağının egemen olduğu Kenya sınırına yaklaştıkça dağlar ve görkemli kayalıklar dikkati çeker. Sınırın batısında, Elgon Dağının eteklerinden, Tu- kat (2.444 m), Nagazi (2.163 m) ve Segururu (2.124 m) gibi birbirinden ayrı küçük doruklar yükselir. Kuzeydeki ovalar her zaman otlarla kaplı tipik savanlardan ya da yaprak döken ağaçların bulunduğu otlaklardan oluşur. Elgon Dağının kuzeyindeki ırmaklar, kuzeydoğudaki Kyoga ve Salisbury gölleri üzerinden Victoria Nili’ne akar.

İlde çoğunlukla verimli kırmızı topraklar görülür. Yabanıl hayvanlar yalnızca en güneydoğudaki dağlarda boldur. Zebra, zürafa, pars, manda, fil, sitatunga ve su aygırı başlıca türlerdir. Bantu dilleri konuşan Gisular ve Tosolar başlıca etnik gruplardır. Kenyiler, Guereler, Nyuliler, Padholalar, Gueler ve Samialar da alt gruplardır. Geçimlerini Kyoga Gölünde avlanarak sağlayan Kenyiler dışındaki öteki topluluklar tarımla uğraşırlar ve pamuk, kahve, manyok, darı, kocadan, tatlıpatates, yerfıstığı, mısır ve susam yetiştirirler. İlde sığır, keçi ve koyun da beslenir. Başlıca sanayi ürünleri çimento, deri eşya, boya, plastik, ilaç, gübre sıvı ve katı yenebilir yağlar, sabun ve deterjan, kâğıt ve kâğıt ürünleri, kereste ve ahşap eşya, hazır gıda ve alkolsüz içeceklerdir. İl merkezi Mbale, güneydeki Tororo ile kuzeybatıdaki Kumi’ ye kara ve demir yoluyla, kuzeybatıdaki Soroti’ye karayoluyla bağlanır.

Benzer Sayfalar

Yorum Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir